Porsche 968 Turbo S: za dobre na swoje czasy?

14 marca 20264 min czytania
Nie wszystkie wielkie Porsche od razu stają się legendami. Niektóre najpierw muszą zostać kompletnie niezrozumiane, żeby po latach wrócić jako auta kultowe. Tak właśnie było z 968 Turbo S — jednym z najrzadszych, najdziwniejszych i zarazem najciekawszych modeli w historii marki.
Źródło: RM Sotheby’s

Koniec epoki w najmocniejszym wydaniu

W historii Porsche nie brakuje dziwnych, świetnych i trochę niezrozumianych pomysłów, ale 968 Turbo S stoi w tej kolejce naprawdę wysoko. To był finał całej epoki transaxle — auta z silnikiem z przodu i skrzynią z tyłu — a jednocześnie najbardziej radykalne wcielenie 968. Porsche samo opisuje 968 jako ostatni rozdział swoich czterocylindrowych transaxli, a Turbo S było rozwinięciem lekkiego Club Sporta i modelem zbudowanym z myślą o homologacji.

To zresztą właśnie w tym tkwi jego urok. 968 Turbo S nie było kolejną wersją wyposażenia ani próbą lekkiego podkręcenia znanego modelu. To było auto zrobione z dużo większą ambicją — bardziej bezkompromisowe, bardziej surowe i wyraźnie bliższe motorsportowi niż zwykłe 968. Już sam ten pomysł wystarczał, żeby wyróżnić je nie tylko w gamie Porsche, ale też szerzej: w całym krajobrazie sportowych aut początku lat 90.

Źródło: RM Sotheby’s
Źródło: RM Sotheby’s

Techniczna anomalia, ale z tych bardzo dobrych

Na papierze to auto wyglądało jak techniczna anomalia, ale taka z gatunku bardzo dobrych. Turbo S dostało 3,0-litrową rzędową czwórkę z turbiną, około 305 KM i 500 Nm, sześciobiegowy manual, szperę, mocniejsze hamulce i obniżone, utwardzone zawieszenie. Do setki rozpędzało się w około pięć sekund i leciało mniej więcej 280 km/h, czyli w realiach początku lat 90. było po prostu piekielnie szybkie.

To był samochód, który nie próbował nikomu niczego tłumaczyć. Nie chodziło tu o komfort, prestiż czy łatkę „codziennego Porsche”. Turbo S powstało po to, żeby być możliwie ostrą i skuteczną odmianą 968, a przy okazji pokazać, ile potencjału da się jeszcze wycisnąć z koncepcji transaxle. Efekt był bardzo dobry: trochę dziwny, bardzo inżynierski i kompletnie niedopasowany pod gust szerokiej publiczności.

Źródło: Stimpfig Automobile

Rynek nie bardzo wiedział, co z nim zrobić

Problem był taki, że rynek niespecjalnie wiedział, co z tym autem zrobić. 968 w gamie Porsche grało rolę bardziej „rozsądnego” modelu, a tu nagle pojawił się niemal wyścigowy homologacyjny potwór, droższy od Carrera RS i wyraźnie droższy od zwykłego 968. Plan zakładał 100 sztuk, ale finalnie skończyło się na 14 egzemplarzach, licząc prototyp — i właśnie ta liczba pojawia się dziś najczęściej przy Turbo S. W praktyce wyszło auto za szybkie, za drogie i chyba też zbyt dziwne jak na swoje czasy.

I chyba właśnie tu leży sedno całej historii. Porsche stworzyło samochód świetny technicznie, tylko kompletnie niepasujący do tego, czego w tamtym momencie oczekiwał klient. Kto chciał bardziej „normalne” Porsche, patrzył gdzie indziej. Kto chciał najbardziej rasową zabawkę, też niekoniecznie myślał wtedy o 968. Turbo S wylądowało więc w bardzo niewygodnym miejscu: pomiędzy światem rozsądniejszych modeli a światem pełnoprawnych legend, które już miały mocniejszą pozycję w świadomości kupujących.

Źródło: Stimpfig Automobile
Źródło: Stimpfig Automobile

Porażka wtedy, legenda dziś

Dzisiaj ta pomyłka systemu działa już wyłącznie na korzyść modelu. 968 Turbo S nie jest tylko rzadkie — ono jest rzadkie w sposób, który ma sens dla kolekcjonerów: stoi za nim ciekawa historia, motorsportowy rodowód i specyfikacja zupełnie niepodobna do reszty ówczesnej gamy. W 2021 roku jeden egzemplarz został sprzedany przez Gooding za 792 tys. dolarów, a przy tegorocznej aukcji Amelia Island inny wyceniono na 900 tys. do 1,2 mln dolarów. Jeszcze niedawno był to zapomniany topowy transaxle, dziś to jeden z najmocniejszych kandydatów do miana najbardziej pożądanego front-engined Porsche swojej epoki.

To też nie jest przypadek. Kolekcjonerzy lubią auta rzadkie, ale jeszcze bardziej lubią te, za którymi stoi dobra opowieść. A tutaj wszystko się zgadza: niszowy model, śladowa produkcja, wyraźny związek z motorsportem, nietypowa konfiguracja techniczna i poczucie, że to samochód zrobiony trochę wbrew logice rynku. Z perspektywy czasu właśnie takie auta starzeją się najlepiej — nie te, które od razu wszystkim się podobały, tylko te, które długo czekały, aż ktoś naprawdę je zrozumie.

Źródło: Gooding Christie’s via Elfer Spot

Za dobre na swoje czasy

I może właśnie dlatego 968 Turbo S jest tak ciekawe. Nie dlatego, że wygrało swój moment w historii, tylko dlatego, że go przegrało — a po latach wróciło jako pełnoprawna legenda.

To jedno z tych Porsche, które najlepiej pokazują, że historia marki nie składa się wyłącznie z oczywistych sukcesów. Czasem najciekawsze są właśnie boczne ścieżki: auta trochę nie na czas, trochę nie dla wszystkich i przez to znacznie bardziej charakterne. 968 Turbo S idealnie wpisuje się w ten schemat. I chyba właśnie dlatego dziś działa na wyobraźnię mocniej niż wiele modeli, które w swoim czasie sprzedawały się dużo lepiej.